Verba volant, scripta manent

Tales de Mileto

2010-12-18T16:44:00.000+01:00

Eu pídome a Tales de Mileto

Os sete sabios de 1º

2010-12-03T01:54:00.009+01:00

Di Carlos García Gual nunha publicación de Alianza editorial que os Sete Sabios da Grecia arcaica, Tales de Mileto, Solón de Atenas, Bías de Priene, Quilón de Esparta, Pítaco de Mitilene, Cleóbulo de Lindos e Periandro de Corinto, desempeñaron un papel memorable durante a época de consolidación das cidades helénicas e das súa instituciones a comezos do século VI a. C. Levados dunha proverbial sensatez e dunha aguda intelixencia ao servizo da comunidade de cidadáns. Eses persoeiros históricos constitúen o paradigma dun saber que mereceu o aplauso do oráculo de Delfos e que acadou unha popularidade secular. En conxunto representan que a humildade e a mai da sabiduría.
Igual que García Gual recolle as anécdotas e as sentencias que lles foran atribuídas, glosando as súas máximas e rastreando o sentido da súa actuación exemplar no seu contexto social reflexionando sobre o sentido histórico da súa sabiduría e analizando as diferencias entre as súas personalidades, tamén neste blog quero recoller o mesmo de vós os sete. Aquí vos deixo os pseudónimos que pedíades. XA PODEDES EMPEZAR A PUBLICAR!!!

Teño unha dúbida

2010-12-02T20:17:00.002+01:00

Lendo algunhas cousas que se escriben por aí, atopeime con este video que non sei moi ben como valorar. De feito, fun buscar o enlace para insertalo neste blog para que fixerades os comentarios que vos suscite. Pero crendo que era un caso aillado, sen querer atopeime con casos similares. Mira este

Queres saber algo de Caio Xulio César, pois mira isto que nos propoñen a golpe de "Bésame mucho"

E, que che parece se agora aprendemos algo da Civilización Minoica?

O caso é que estes videos están elaborados por un grupo chamado historyteachers e hai ata 48 relativos a persoeiros ou momentos da historia.
Quédome ao final con este e explico a razón.

Hai unha novela de Murakami que me encanta, que se titula Tokio Blues, que vos recomendo. Como subtítulo leva o desta canción dos Beatles, Norwegian Wood.
ANÍMOVOS A BUSCAR O VOSO, namentras dádeme argumentos a favor e encontra desta maneira de conxugar a música e a historia.

Cartaz de recomezo

2010-11-14T23:53:00.002+01:00

Piratas

2010-04-05T20:55:00.012+02:00

Kenia non xulgará máis piratas somalís nin aceptará a súa entrega
Kenia non xulgará máis piratas somalíes entregados por armadas estranxeiras, ó non recibir as axudas prometidas pola comunidade internacional por realizar este labor. O ministro de Asuntos Exteriores keniano, Moses Wetangula, díxolles ós xornalistas que a comunidade internacional non cumpriu a súa promesa de axudar a Kenia pola "carga de procesar e encarcelar os piratas", segundo sinala o diario Daily Nation, de Nairobi. Wetangula tamén indicou que Nairobi estuda dar por concluído o acordo coa Unión Europea (UE) para recoller os piratas capturados polos seus barcos e xulgalos. "Desde hai dúas semanas negámonos a aceptar os piratas capturados por algúns dos nosos países amigos e dixémoslles que o intenten noutra parte", dixo o ministro keniano Wetangula.

Galicia Hoxe, 4-4-10

Onte lía esta nova na prensa.Os piratas están de moda.

Plutarco cóntanos en Vidas Paralelas como no século I o Mediterráneo andaba infestado de piratas que coma estes non levaban parches nos ollos nin un muñón protexido por un garfo. Todos os romanos andaban en perigro, as mercadurías e as naves eran a cotío incendiadas. Neste contexto foron quen de capturar a un xove de boa posición chamado Caius Iulius Caesar, que navegaba entre Bitinia e Roma.

Na tradución de Antonio Ranz Romanillos [1759-1830], Caio Julio César, finais do I, podemos ler:

"...y bajando en seguida al mar, se dirigió á la Bitinia cerca del rey Nicomedes, á cuyo lado se mantuvo largo tiempo; y cuando regresaba fué apresado junto á la isla Farmacusa por los piratas, que ya entónces infestaban el mar con grandes escuadras é inmenso número de buques."

En II "Lo primero que en este incidente hubo de notable fué que pidiéndole los piratas veinte talentos por su rescate, se echó á reir, como que no sabian quién era el cautivo, y voluntariamente se obligó á darles cincuenta. Despues, habiendo enviado á todos los demas de su comitiva, unos á una parte y otros á otra, para recoger el dinero, llegó á quedarse entre unos pérfidos piratas de Cilicia con un solo amigo y dos criados; y sin embargo, los trataba con tal desden, que cuando se iba á recoger les mandaba á decir que no hicieran ruido. Treinta y ocho dias fueron los que estuvo más bien guardado que preso por ellos; en los cuales se entretuvo y ejercitó con la mayor serenidad; y dedicado á componer algunos discursos, teníalos por oyentes, tratándolos de ignorantes y bárbaros cuando no aplaudian; y muchas veces les amenazó entre burlas y véras con que los habia de colgar, de lo que se reian, teniendo á sencillez y muchachada aquella franqueza. Luego que de Mileto le trajeron el rescate, y por su entrega fué puesto en libertad, equipó al punto algunas embarcaciones en el puerto de los Milesios, y se dirigió contra los piratas; á los que sorprendió anclados todavía en la isla, y se apoderó de la mayor parte de ellos. El dinero que les aprendió lo declaró legítima presa; y poniendo las personas en prision en Pergamo, se fué en busca de Junio, que era quien mandaba en el Asia, porque á éste le competía castigar á los apresados; pero como Junio pusiese la vista en el caudal, que no era poco, y respecto de los cautivos le dijese que ya veria cuando estuviese de vagar; no haciendo cuenta de él, se restituyó á Pergamo, y reuniendo en un punto todos aquellos bandidos, los puso en un palo, como muchas veces en chanza se lo habia prometido en la isla."

Pompeio, con quen César máis adiante compartiría triunvirato, atopou unha solución importante e durante un tempo acadou o seu obxectivo de deter a molicie que ateigaba o Mare Nostrum. Tamén o sabemos por Plutarco que nos conta no capítulo 25 da biografía deste famoso xeneral romano:

"...De los piratas que todavía quedaban y erraban por el mar trató con benignidad á algunos; y contentándose con apoderarse de sus embarcaciones y sus personas, ningun daño les hizo; con lo que concibieron los demas buenas esperanzas, y huyendo de los otros caudillos se dirigieron á Pompeyo, y se le entregaron á discrecion con sus hijos y sus mujeres. Perdonólos á todos; y por su medio pudo descubrir y prender á otros, que habian procurado esconderse por reconocerse culpables de las mayores atrocidades."
En 26: "El mayor número y los de mayor poder entre ellos habian depositado sus familias, sus caudales, y toda la gente; que no estaba en estado de servir, en castillos y pueblos fortalecidos hácia el monte Tauro; y ellos, tripulando convenientemente sus naves, cerca de Coraquesio de Cilicia se opusieron á Pompeyo, que navegaba en su busca; y como dada la batalla fuesen vencidos, se redujeron á sufrir un sitio. Mas al fin recurrieron á las súplicas, y tambien se entregaron con las ciudades é islas que poseian, y en que se habian hecho fuertes, las cuales eran difíciles de tomar y poco accesibles. Terminóse, pues, la guerra, y fueron enteramente destruidas las piraterías en toda la extension del mar en el corto tiempo de tres meses; habiéndose tomado además otras muchas ciudades y naves, y entre éstas noventa con espolones de bronce. De ellos mismos cautivó Pompeyo más de veinte mil; ...

E mira a inxeniosa maneira de resolver este asunto. Non houbo castigo, non. Pompeio soubo entender a natureza humana e así determinou o que sigue:

" y si por una parte no queria quitarles la vida, por otra no creia que podia ser conveniente dejarlos, y mirar con diferencia que volvieran á esparcirse unos hombres reducidos á la necesidad y avezados á la guerra. Reflexionando, pues, que el hombre por su naturaleza é índole no nació ni es un animal cruel ó insociable, sino que la maldad es la que pervierto su carácter, y con los hábitos y la mudanza de vida y de lugares vuelve á suavizarse; y que las mismas fieras con participar de más blandos alimentos deponen su aspereza y ferocidad, resolvió trasladar aquellos hombres del mar á la tierra, y hacerlos gustar de una vida más dulce con acostumbrarlos á habitar en poblaciones, y labrar los campos. á algunos, pues, los admitieron las ciudades pequeñas y desiertas de la Cilicia, incorporándolos en sí, y adquiriendo con este motivo términos más dilatados; y tomando á la ciudad de Solos, poco ántes destruida por Tigranes, rey de Armenia, estableció á muchos en ella; pero á los más les dió por domicilio á la ciudad de Dime en la Acaya, que se hallaba entónces despoblada de habitantes, y poseia un fértil y extenso terreno."

Cada unha das biografías representa de por sí un magnífico retrato de cada un dos personaxes, busca a ensinanza moral e para iso hai unha escolla das pasaxes vitais más significativas de cada protagonista.

"A veces una broma, una anécdota, un momento insignificante, nos pintan mejor a un hombre ilustre, que las mayores proezas o las batallas más sangrientas".

Pompeio soubo entender o problema e atopou a solución. Puxo medios, xuntou voluntades e entendeu necesidades.

Cres que esta pode ser a solución á piratería actual? Cres que se todos puxeramos algo da nosa parte, o problema tería remedio? Cres que estes piratas se lanzan ao mar por necesidade? Cres que se alguén lles ofrecese unha alternativa (casa, traballo, terras onde traballar,...) eles teimarían na súa activididade ou cambiaríana por outra máis legal?

Sigo a pensar que os clásicos son chamados así por algo. Por certo, anímote a que leas a definición de clásico, quizais así atopes máis argumentos para coñecelos e profundizar nas súas ideas e a súa validez.

O que promete e non da...

2010-03-25T11:56:00.002+01:00

O que promete e non da, ten o demo na ventá, sete días, sete noites e nunca de alí lle sairá.

Este refrán galego fai referencia a un tipo de persoas coas que convivimos e que dende antiguo veñen sendo obxecto da crítica e a sátira popular.
Un proverbio grego que reflexionaba sobre estes individuos foi o tema escollido por Fedro para compoñer unha fábula que onte traducíamos na clase de 2º BAC. Dí así:
Mons parturiens

Mons parturibat, gemitus immanes ciens,
Eratque in terris maxima exspectatio.
At ille murem peperit. Hoc scriptum est tibi,
Qui, magna cum minaris, extricas nihil.

Phaedrus, Liber Fabularum,liber IV, XXIV

Tamén Horacio faise eco deste mesmo proverbio e así atopamos en Ars Poetica, 139

parturient montes, nascetur ridiculus mus

Falando da épica cíclica, que como sabedes foi un conxunto de poemas posthoméricos amañados artificialmente polos filólogos alexandrinos de maneira que formaban unha serie continua de historias, desde a fundación do mundo ata o fin da época heroica, o termo gaña un matiz peiorativo pola súa pesadez e falta de relevo dramático. Con este verso Horacio da exemplo da fatuidade de tales empresas, en contra das recomendacións aristotélicas e peripatéticas máis tarde de empezar a narración in media res.
Con esta mesma intención atopamos outra referencia en Virxilio
...saepe exiguus mus
sub terris possuitque domos atque horrea fecit,
aut oculis capti fodere cubilia talpae,
inventusque cavis bufo et quae plurima terrae
mostra ferunt, populatque ingentem farris acervum
curculio atque inopi metuens formica senectae.

Liber Georgicon, I,180 e ss.

Patet omnibus veritas, nondum est occupata: multum ex illa etiam futuris relictum est.

Séneca, Epístolas morales, 33, 11

En feminino: A máis grande

2010-03-14T21:13:00.001+01:00

Andamos en xornadas próximas ao 8 de marzo en non quero deixar de falar dalgunha muller relevante na noso particular ámbito pero con unha transcendencia espectacular en moitas outras áreas do coñecedemento hoxe compartimentado.
Obtei por non titular este post co nome da muller da que vou falar, porque está de moda e ás veces estar de moda non é o mellor.
A raíz da película Ágora de Amenabar ( tedes aquí entre outras cousas o trailer oficial da película), todos sabemos xa quen é Ὑπατία, pero eu quería abundar.
A obra de María Dzielska publicada por Siruela o ano 2004, ofréceme certa información que me fai reflexinar sobre "A máis grande".
É verdade que a Ilustración, o Romanticismo e o feminismo tomárona como mártir. Hoxe é símbolo de moitas causas dende a libertade de pensamento, da idade dourada do pensamento clásico ou da liberdade sexual, pola súa condición de atractiva muller rodeada de homes pero sen lazos permanentes coñecidos con ningún deles (aínda que hai quen opina que estivo casada cun filósofo pero que se mantivo virxe).
A min interésame destacar o seu aspecto de traballadora, colaboradora do seu pai Teón de Alexandría, un reputado científico particualrmente brillante na astronomía e as matemáticas. E tamén a súa labor docente. Considero que grazas ás súas ensinanzas son moitas as obras que de non ser por ela teríanse perdido.
Teón de Alexandría estudiaba os textos de Euclides, o primeiro matemático da historia e así mesmo predecía eclipses, polas súas exactas medicións dos corpos celestes e ademáis impartía docencia no Museo de Alexandría, onde os intelectuales buscaban entender a mecánica celeste como expresión da obra dos deuses.
Neste contexto Hipatia facía comentarios ás obras de importantes astrónomos e matemáticos,como ao Almagesto de Tolomeo onde se describe por primeira vez o movemento dos planetas ou facía algunha edición nova coma a das Tablas do astrónomo Tolomeo que os estudiosos medievais coñeceron grazas á inclusión nunha obra posterior O Canon Astronómico de Hesequio de Alexandría.Ela deu a coñecer a Diofanto, o pai da álxebra, polo que se interesou especialmente e comentou a súa obra de aritmética. Algunhas destas contribucións eran firmadas polo seu pai.

Hipatia impartía docencia na súa casa a onde acudían importantes estudiosos de Alexandría e de fóra, convertíndose axiña no principal cenáculo intelectual da cidade a finais do século IV. Ela foi mestra da élite, incluso do prefecto romano Orestes, con quen a ligaba unha estreita amizade. Os seus alumnos aprenderon a elaborar instrumentos como o hidrómetro ou o astrolabio, fundamental logo para os navegantes, primeiro do Islam no século VIII e logo para a conquista de América no s. XV.

Durante a súa vida todo isto serviulle para ser acusada de seductora por medio de artes diabólicas, de meiga e finalmente para ser humillada e asasinada.
Hoxe sabemos que Hipatia levou o modo de vida dos homes e mulleres de ciencia máis comprometidos coa súa vocación investigadora e docente e ás veces isto ten un prezo moi alto, pero pese a quen pese foi un elo imprescindible na historia (case como todos os que nos adicamos a ensinar, permítaseme a ironía) pero ela naceu nun mal momento, encrucillada entre o declinar do poder civil romano e o empuxe da Iglesia.

Día internacional da muller traballadora

2010-03-08T21:51:00.008+01:00

Lisístrata pode considerarse a semente deste día que todas as mulleres traballadoras celebramos hoxe.

A idea dun día internacional da muller xurdiu ao final do século XIX, que foi, no mundo industrializado, un período de expansión e turbulencia, crecemento fulgurante da poboación e ideoloxías radicais.O día 8 de marzo mulleres e homes que traballan polas causas das mulleres conmemoran en todo o mundo os esforzos que estas realizaron por alcanzar a igualdade, a xustiza, a paz e o desenvolvemento. Máis aló de fronteiras nacionais e diferenzas étnicas, lingüísticas, culturais, económicas e políticas, as mulleres dos cinco continentes organizan diversos eventos para festexar este día.

Lisístrata, Λυσιστράτη a que disolve os exércitos, é a muller dun soldado ateniense, que cansa de continuas guerras entre Atenas, Esparta e outras poleis gregas, reúne ás mulleres de ambos bandos e proponlles iniciar unha folga de tipo sexual. En efecto, a nosa heroina, está farta das miserias que lles acarrean como a separación dos maridos, os problemas de abastecemento de mercandurias, os gastos económicos... idea un mecanismo infalible para acabar coa estupidez dos homes e así sucede en efecto. Ao final da obra, os homes, faltos de sexo, deciden deixar de loitar, asinan a paz e poñen fin á folga de pernas cruzadas das súas mulleres..
Trátase, pois, dun argumento sinxelo e gracioso, pero é que a obra foi escrito fai máis de 2.400 anos como manifesto pacifista. De aí vén a súa gran actualidade, como o papel activo das mulleres nunha época en que estas se atopaban absolutamente marxinadas.

Aristófanes contóunolo nun tono cómico. Este é un fragmento do xuramento inicial:

"-Lisístrata Lampito, todas as mulleres toquen esta copa, e repitan logo de min: non terei ningunha relación co meu esposo ou o meu amante.
- Cleónica: Non terei ningunha relación co meu esposo ou o meu amante.


Lisístrata, a película

- Lisístrata: Aínda que veña a min en condicións lamentables.
- Cleónica: Aínda que veña a min en condicións lamentables. (¡Oh Lisístrata, isto estame matando!)
- Lisístrata: Permanecerei intocable na miña casa.
- Cleónica: Permanecerei intocable na miña casa.
- Lisístrata: Co meu máis sutil seda azafranada.
- Cleónica: Co meu máis sutil seda azafranada.
- Lisístrata: E farei que me desexe.
- Cleónica: E farei que me desexe.
- Lisístrata: Non me entregarei.
- Cleónica: Non me entregarei.
- Lisístrata: E se el obrígame.
- Cleónica: E se el obrígame.
- Lisístrata: Serei tan fría como o xeo e non lle moverei.
- Cleónica: Serei tan fría como o xeo e non lle moverei.
(...)
- Lisístrata: Todas xuraron?
- Mirrina: Todas.

Hai unha película española do ano 2002, dirixida por Francesc Bellmunt, con Maribel Verdú (Lisístrata), Juan Luís Galiardo, Javier Gurruchaga, Aitor Mazo, Jesús Bonilla e Sonia Ferrer. En realidade, está baseada no cómic de Ralf König, pois a película conta como no ano 411 a. C. Atenas e Esparta están sumidas nunha guerra sen solución á vista. Debido á situación, as mulleres, lideradas por Lisístrata, decláranse en folga de sexo ata que termine a guerra. Isto fai que a moral dos homes baixe considerablemente e por iso busquen unha solución. En este caso a solución é distinta á que propón Aristófanes.

Luciano de Samósata

2009-11-18T15:28:00.041+01:00

Deste sirio que vive no s.II sabemos ben pouco aínda que fixo o posible por darse a coñecer, xa que os seus contemporáneos pouco ou nada nos contaron del. Para este fin escribe El sueño o La vida de Luciano, que a dicir de José Alsina (Luciano de Samósata Diálogos. Ed. Planeta, 1988, Barcelona) "cada vez que lo releo, más convencido estoy de su falsedad, más me aferro a la idea de que es una broma con que Luciano ha querido burlarse de todos nosotros".
O que si sabemos é que tiña un espíritu burlón e satírico, disposto a fustigar a ignorancia, a hipocresía, a superstición, as actitudes irracionais.
Seguidor da Segunda Sofística crea unha forma literaria nova, o diálogo, froito da mezcla da comedia de Menandro e o diálogo de Plauto, ligado ao seu nome para sempre.É unha forma nova cunha finalidade antiga, pois a intención de Luciano non é a de cambiar aos contemporáneos senón provocar a risa.
A crítica consiguea levando as cousas ao absurdo, como en Nigrino, Vida de Demonacte,... O tono que domina a súa obra é malévolo, sarcástico e acerado.
Ás veces cámbiao como na Historia verdadeira, poñéndose serio quere contar como han de facer os historiadores para non caer nos erros habituais do xénero.
Tivo moitos seareiros durante o Renacemento e a Ilustración. Encontramos as súas pegadas en autores europeos en maior ou menor medida en cada caso, así Erasmo de Rotterdam, Rabelais, Swift, Luis Vives, Cervantes, Mateo Alemán, Vélez de Guevara ou Quevedo. Pero tamén Voltaire, Maquiavelo ou Roïdis.

Déixobos co Diálogo dos mortos, número X. Neste xenial diálogo, Luciano de Samósata ríese, a través do filósofo cínico Menipo, do puoco que serve diante da morte as vanidades, grandezas, fortunas, vicios e debilidades humanas, frente á sabiduría que é todo o que el posuía, e si pode levar consigo. No enlace podedes ler máis. A obra completa na Biblioteca do departamento, xa o sabedes.

Caronte, Hermes e varios Mortos

CARONTE.- Mirade cal é a nosa situación. Como podedes observar, a nosa barquichuela é moi pequena, carcomida e chea de buracos, e, só que se incline un pouco máis, envorcaremos; e vós, chegastes todos á vez, e ademais con moito equipaxe. Así que se embarcades con todo, logo podédesvos arrepentir, especialmente os que non saben nadar.
HERMES.- E que podemos facer para chegar a bo porto?
CARONTE.- Eu aconséllovos que deixedes na beira toda esa carga inútil e subades sen nada, e aínda así non será fácil que a embarcación aguante. A ti, Hermes, ordénoche que non permitas a entrada a aqueles que antes non deixen a súa equipaxe en terra. De pé xunto á escaleira, pásalles revista e non os aceptes se antes non se desposuíron de todo a equipaxe.
HERMES.- Tes moita razón, así que acatarei as túas ordes. Imos ver, quen é o primeiro?
MENIPO.- Son Menipo. Mira, Hermes lanzou ao auga a miña alforxa e o meu bastón. Menos mal que o manto deixeino, e ben que fixen.
HERMES.- Entra, Menipo, gran home. Podes escoller o teu asento, xunto ao piloto, e na parte máis alta, para que poidas ver a todos. E aquel mozo tan fermoso de alí, quen é?
CARMÓLEO.- Ese é Carmoleo de Mégara, o irresistible, cada un dos seus bicos valía dous talentos.
HERMES.- Xa podes ir desfacéndote da túa beleza, dos teus beizos bicadores, e da túa longa cabeleira, tamén das túas fazulas ruborizadas e do resto da pel. Está ben así; xa podes entrar, agora pesas moito menos.Ti, o do manto púrpura, o diadema, e o rostro terríbel! Quen es?
LAMPICO.- Chámome Lampico, e son tirano de Gela.
HERMES.- E preséntaste aquí con toda esta pompa, Lampico?
LAMPICO.- Non sei por que razón che estrañ tanto, é que un tirano ten a obrigación de chegar espido, Hermes?
HERMES.- Un tirano, claro que non, pero ti agora es un morto, e estes si a teñen. Veña, íspete.
LAMPICO.- Mírame, xa non me queda nada.
HERMES.- Agora debes abandoar tamén a soberbia e o orgullo, Lampico. Pesan demasiado para entrar contigo na barca.
LAMPICO.- Non podería polo menos conservar o diadema e o manto?
HERMES.- De ningún xeito. Debes deixalo todo.
LAMPICO.- Farei o que me dis. Que máis? Porque todo solteino xa, como podes comprobar.
HERMES.- Desposúete tamén da crueldade, a tolemia, a insolencia e a cólera.
LAMPICO.- Ao fin, espido estou.
HERMES.- Está ben, sobe xa. E ti, groso e musculoso, cal é o teu nome?
DAMASIAS.- Damasias, o atleta.
HERMES.- Si, xa mo parecía. Recoñézote, pois víate a miúdo nas palestras.
DAMASIAS.- Así é, Hermes. Podes deixarme entrar xa, pois estou totalmente espido.
HERMES.- A min non mo parece, amigo meu, pois son moitas as carnes que che rodean. Así que, desfaite delas, ou pola contra a barca afundirase ao pór nela un só pé. E tamén tira as coroas e trofeos que vas lucindo.
DAMASIAS.- Heme totalmente espido, como podes ver peso o mesmo que calquera morto.
HERMES.- Agora xa está mellor. Podes subir. E ti, Cratón, abandoa as túas riquezas, praceres e esa boa vida que levas. Non podes subir tampouco coas pompas fúnebres nin os títulos dos teus antepasados. Esquécete da liñaxe e a gloria, e arroxa todos aqueles eloxios que recibiche dalgunhas cidades, e tamén esas inscricións das estatuas a ti dedicadas. Non debes mencionar o gran sepulcro erixido no teu nome, pois xa só o recordo de todo iso, pesa moito.
CRATON.- Aínda que me custe, fareino. Pois, que outra cousa podo facer se non?
HERMES.- Oe, ti! Onde vas tan armado? Por que levas ese trofeo?
UN XENERAL.- Tráiocho porque vencín, Hermes, e a cidade colmoume de honras pola miña sobresainte valentía na guerra.
HERMES.- Solta ese trofeo. No Hades non che fará ningunha falta, pois alí reina a paz. E ese de grave expresión, altivo xesto, de arqueadas cellas e abundante barba, que vai totalmente sumido nas súas meditaciones, cal é o seu nome?
MENIPO.- Un filósofo, aínda que de feito, podes chamalo impostor ou charlatán. Cando lle ispas, descubrirás baixo a súa capa moitos obxectos ocultos, dignos de risa.
HERMES.- Primeiro, quítate o vestido, e despois todo o demais. O Zeus! Canta vanidade traes!, canta ignorancia, vanagloria, espírito de contradición e problemas inextricables, espiñentos discursos e liosos pensamentos! E, por se non bastase, moitísimo traballo inútil, e excesiva charlatanería, frivolidade e gran cantidade de palabras sen sustancia e, por Zeus! Tamén traes cheas de ouro, sensualidade, desvergoña, ira, e voluptuosidad. Aquí nada pasa inadvertido, por moito que queiras ocultalo. Deixa tamén a túa falsidade, despois a túa presunción e superioridade. Con toda esa carga, nin unha nave de cincuenta remos soportaría o teu peso.
FILÓSOFO.- Desfareime de todo iso, se ti mo pides.
MENIPO.- Tamén debería afeitarse esa barba tan pesada e espesa, Hermes, polo menos hai cinco minas de pelos.
HERMES.- Tes razón: Quítaa tamén!
FILOSOFO.- E quen me afeitará?
HERMES.- Menipo farao coa machada que usan os construtores de naves. E utilizará a pasarela como tallo.
MENIPO.- Non, Hermes. Será máis divertido cunha serra.
HERMES.- Coa machada será suficiente ... Ben! Agora, sen esa peste a animal, pareces máis humano.
MENIPO.- Paréceche se lle retoque tamén as cellas?
HERMES.- É unha boa idea, pois as ten arqueadas no alto da fronte, dándolle un aspecto soberbio, non sei por que. Que é iso? Agora choras, canalla?, é que che asusta a morte? Embarca xa dunha vez.
MENIPO.- Con todo, aínda garda o peor debaixo do brazo.
HERMES.- A que te refires, Menipo?
MENIPO.- Á adulación, Hermes, coa que gañou todo o que ten.
FILÓSOFO.- Entón ti, Menipo, debes deixar a túa liberdade, sinceridade e despreocupación, tamén a túa alma nobre e a túa risa: pois es o único que non para de rirse.
HERMES.- Nin falar. Consérvaas. Pois todas elas son lixeiras, facilmente transportables e moi útiles para a viaxe. En canto a ti, orador, xa podes ir descargando toda esa enganosa verborrea, repleta de contradicións, comparacións, barbarismos, ademais doutras moitas pesadas cargas da linguaxe.
ORADOR.- Está ben, déixoo todo.
HERMES.- Pois agora, barqueiro, xa podes quitar as amarras, recoller a pasarela e levar a áncora; despois, desprega a vela e faite cargo do temón. Espero que teñamos unha boa viaxe. Por que vos lamentades agora, imbéciles, en especial ti, filósofo, a quen acabamos de afeitar a barba?
FILÓSOFO.- Choro, Hermes, pois cría que a alma era inmortal.
MENIPO.- Engánate; son outros motivos os que o aflixen.
HERMES.- Cales son?
MENIPO.- Que xa non poderá nunca máis gozar de magníficos banquetes, nin tampouco poderá escapar pola noite ás agachadas da xente, tapándose a cara coa capa, e así poder ir de bordel en bordel ata o día seguinte, nin os mozos serán enganados e nin lle ofrecerán xa máis cartos a cambio da súa charlatanería disfrazada de falsa sabedoría. Iso é o que máis lle doe.
HERMES.- E a ti, Menipo, non te apena estar morto?
MENIPO.- Non teño ningunha razón para estar aflixido, pois, como ben sabes adianteime á morte, sen que ninguén viñese buscarme(1). Oe, perdoa, non oes un clamor, como berros que proveñen da terra?
HERMES.- Tes razón, Menipo, e non veñen dun só lugar. Os de Gela reuníronse na asemblea e celebran gozosos a morte de Lampico, mentres as mulleres suxeitan á súa esposa, e os seus fillos, moi novos aínda, pasan polo mesmo, como presa doutros nenos, son apedreados continuamente. En Sición aplauden ao orador Diofanto, pois pronunciou un discurso fúnebre en honra a Cratón. E, por Zeus!, tamén está presente a nai de Damasias que inicia, xemindo, as lamentacións dun grupo de mulleres pola morte do seu fillo. En cambio, a ti Menipo, ninguén te chora; así os teus restos poden descansar nunha paz absoluta.
MENIPO.- Non o creas. Se escoitas con atención, oirás aos cans aullar lastimosamente e tamén o bater de ás dos corvos, cando estean reunidos no meu enterro.
HERMES.- Es único, Menipo. Ao fin chegamos á outra beira: presentádevos vós ante o tribunal, seguide recto ese camiño; o barqueiro e eu debemos ir buscar outros mortos.
MENIPO.- Boa viaxe, Hermes. Sigamos adiante. A que estades esperando? Seremos xulgados de todos os xeitos. Dise que os castigos impostos son verdadeiramente crueis: rodas, pedras, aves carroñeiras(2) . E a vida que levastes quedará evidenciada en cada un de vós.

Notas
1-Menipo suicidouse.
2-Alusión a outros castigos famosos: Prometeo, Sísifo, Ticio.

Asterix cumple anos

2009-10-21T21:52:00.000+02:00

O debuxante Albert Uderzo e a editorial Albert René publicarán mañá El libro de oro, último álbum do héroe galo, con motivo do seu 50 cumpleanos.
É verdade que os heroes da banda deseñada non cumpren anos porque viven no mundo da ficción pero xa vai medio século que se publicou a primeira entrega do famoso galo Astérix.
Os seus creadores inventárono en 15 minutos en 1959 en París. Querían contar en cómic a historia francesa aprendida na escola. Plasmar en debuxos como os romanos invadiron As Galias. Téñense vendido máis de 325 millones de copias traducidas a 17 idiomas.

As aventuras de Astérix e Obélix, xunto co resto da súa aldea, proporciónannos rica información sobre a conquista das Galias, César, finais da Republica.

Agora é un bo momento para ler ou reler os álbums de Astérix aproveitando a data deste aniversario.
Podes tamén disfrutar de xogos, actividades interactivas, atopar máis información, aquí na páxina oficial.
Todos os personaxes están tamén e podes familiarizarte con eles grazas a algúns xogos. Veña, proba!!!
E se queres un fondo de pantalla para o teu computador, tamén podes atopalos nesta dirección.

Ex libris

2009-10-20T21:26:00.000+02:00

Ex libris é unha locución latina que significa de entre os libros e que se tiñan por costume colocar ou pegar na garda do libro ou no reverso da tapa co nome do dono ou da biblioteca á que pertence. parece que a súa orixe é tan antiga coma a dos libros mesmos. Polo xeral, ao nome do propietario precedeo a expresión ex libris, aínda que existen variantes como ex bibliotheca, e-libris ou outras menos formais como Son de, Tal tenme na súa biblioteca, etc).

Crese que o primeiro antecedente do ex libris é unha placa de barro cocido e esmaltada cuns xeroglíficos que apuntan ao faraón exipcio Amenhotep III (século XV a.C.) como e seu propietario. Suponse que foi utilizada como marca nos estuches dos volumes de papiro da súa biblioteca. Na actualidade podémola ver no Museo Británico.

Durante a Idad Media os ex libris máis difundidos consistían en anotacións manuscritas nos códices. Os monxes cuidaban cada detalle na súa ardua, meticulosa e lenta tarefa.Tamén eran comúns as inscripcións solicitando a devolución do libro ao propietario:

Este libro pertence aos monxes do mosterio de Santo Jacopo de Ripoli en Firenze. Quen o coller, teña a bondade de devolvelo pronto e sen ningún desperfecto. Este libro é meu.

Outras, incluso, ían acompañadas dunha serie de maldicións para os amigos do alleo. Como esta atopada no templo de Daigoji (Xapón): Robar este libro pecha as portas do Ceo, e destruílo abre as do Infierno. O que tome este libro sen permiso será castigado por todoslos deuses do Xapón.

O primeiro ex libris coñecido aparece nos libros doados por Hildebrand Brandenburg de Biberach á Cartuxa de Buxheim, en Suabia, en 1470 aínda que a plancha é dez ou doce anos posterior. A imprenta vai revolucionar toda a producción de ex libris; os libros xa no eran exclusividade dos reis e do clero, e os propietarios das grandes bibliotecas desexaban deixar moi claro a quien pertencían todos eses volumes,así marcaron cada exemplar cun ex libris. Moitos destes fixeronse a man. Durero, Lucas Cranach, Jost Ammam ou Hans Holbein foron verdaderos artistas desta modalidade pictórica.

Os de tema heráldico foron os preferidos dos primeiros propietarios desta nova caste, pois todos procedían de familias nobles. En Inglaterra os libros doados en 1574 á Universidade de Cambridge por Sir Nicholas Bacon portaban o escudo do doante con unha inscripción impresa. Ata a segunda metade do XVII foi raro o uso destes adornos en Francia e Inglaterra, pois os donos dos volumes preferían estampar directamente o escudo ou o nome nas súas tapas de coiro. No XVIII comenzaron a destacar os alegóricos, con símbolos ou emblemas. Os escudos foron substituidos por figuras alusivas ao libro, á súa temática , á profesión do seu dono ou ao seu pensamento filosófico. A época dourada destas marcas de propiedade é no Modernismo (finais do XIX e comezos do XX), co auxe da bibliofilia e o coleccionismo.
Famosos son os ex libris da biblioteca de Urbano VIII, preciosos en canto a súa presentación.

A xilografía, calcografía, litografía, serigrafía todas foron técnicas empregadas para acadar os impresionantes resultados que podemos observar hoxe en día.

En España, o primeiro que realizou interesantes estudos sobre o tema foi Mariano Pardo de Figueroa (O Doutor Thebussem) e espertou a curiosidade de artistas como Alexandre de Riquer, Josep Triadó, Joaquim Renart, Palencia ou Corvert, que levaron a cabo verdadeiras obras de arte. Triadó mostrou parte dos seus na Exposición Nacional de Bellas Artes en Madrid, 1901. Grazas á Biblioteca Virtual Cervantes pódense percorrer os números dunha publicación Revista ibérica de ex libris que se publicou entre os anos 1903 e 1906.
Sobre ex libris cervantinos podes atopar aquí todo.

Despois desta panorámica sobre a historia destas marcas de identidade dos libros e os seus propietarios, propóñovos que busquedes algúns de tema clásico (motivos mitolóxicos, lendas en latín,...) e que pergeñemos unha exposición para rematar o curso. Que vos parece? Podedes deixalos na Wiki.

Tecnoloxía ou metodoloxía

2009-09-09T18:56:00.000+02:00

Ola a todos.

Neste comezo de curso, ao tempo que rematamos de elaborar as programacións con un sin fin de bós propósitos, tamén reflexionamos sobre esta nova tendencia a introducir as novas tecnoloxías en todas as áreas educativas pero cábenos unha duda: todos os que utilizan xa os recursos tecnolóxicos adaptan a súa metodoloxía aos novos tempos. Non o sei...

Ler e escribir son construcións sociais e en cada época tiveron as súas significacións particulares.

Hoxe sabemos que o mundo laboral está altamente informatizado, que os requisitos sociais e laborais son moi exixentes. As novas tecnoloxías requiren novas capacidades no uso da lingua escrita. Novas formas de escritura están xurdindo a raíz de medios como Internet, mail, páxinas web, hipertextos, etc.

“La escritura fija la lengua, la controla de tal manera que las palabras no se dispersen, no se desvanezcan ni se sustituyan unas a otras” di Emilia Ferrreiro en 1996.

Todas as escrituras recrean a lingua e hoxe en un novo escenario xurden novas formas de apropiarse da escrita. Un mundo complexo no que se construen formas de dicir, escribir e ler.

A escrita actual sen dúbida vai camiño a unha escrita coas dúas mans no teclado e caracteres separados. Todo fai pensar que estamos fronte a diferentes estéticas textuais, fragmentadas.

“La página medieval permitió una relación única y singular entre el lector y el texto. La página de la computadora rompe la intimidad con el texto. La página iluminada y en posición vertical transforma la lectura en computadora en una lectura pública” (Ferreiro, 2001)

Este camiño esixe un cambio de cultura, de hábitos de traballo cotidiano, de proxectos educativos. Para crear hábitos necesítase tempo. A constitución destes hábitos dixitais están instalándose a partir doutros desenvolvementos mentais. Os rapaces serán os máis adecuados para liderar estes pasos. Os adultos teremos que realizar esforzos para adaptarnos ao mundo dixital. Neste camiño andamos e témonos proposto continúar. Pois o máis importante na alfabetización dixital é a nosa preparación intelectual para servirnos das novas tecnoloxías.

Esta nova era precisa mentes disciplinadas que discriminen o importante do que non o é perante tanta información; asemade, deben sintetizar os coñecementos dispersos na rede.

Howard Gardner en “Cinco mentalidades para el futuro” ademais disto formula a necesidade doutras tres que son mentalidad creativa, mentalidad respetuosa y mentalidad ética. É dicir, disciplina, capacidade de síntesis, creatividade, respeto e ética. Estas son as habilidades e predisposicións que deberiamos desenvolver.

As familias e os centros educativos debemos xogar aquí un importante papel.

Sirva a reflexión para comezar con bó humor.

Dei audaces iuvant

Latín na ESO

2009-06-03T23:35:00.000+02:00

Sei que sempre ando con algo de retraso nas noticias, non hai quen free o tempo e este bule sen parar, pero agora síntome na necesidade de resolvelo e quero traervos aquí unha iniciativa que quero secundar e que acabo de coñecer grazas ao blog de Magdalena ( preciosa e seguro que sentida homenaxe ás túas alumnas de segundo de BAC).
Ben, trátase dunha reflexión de Carlos Cabanillas, un dos nosos preciados centauros, que agora xa comparten centos de profes, alumnos, xente que concorda nesta boa argumentación de implementar os estudios na ESO co latín para mellor acadar algunhas competencias, coma a lingüística.
Anímovos a visitar esta dirección e a sumarvos a esta interesante proposta.
Con permiso de Carlos, reproduzo un video que el tamén ten nesta páxina e que me parece moi interesante achegalo a todos vós.

O peor de todo, a presentadora. Que deixe falar e que atenda, por favor!

Amsterdam, vestixios clásicos

2009-05-13T22:47:00.000+02:00

Chegamos a Ámsterdam o día seguinte ao Día da Raiña, o Koninginnedag. Cada 30 de abril os holandeses de todo o país visten de laranxa, engalanan as súas rúas e negocios e sacan á venda todo o que eles xa non queren ou necesitan, convertindo a cidade en un mercadiño xigantesco.

Paseando polas súas rúas, todas cheas dos restos desta gran festa, ninguén pensaría que algunha vez tivera estado limpa. Pero eles estaban moi ledos e ata parecía non molestalos a cantidade de lixo co que tropezabamos e que era imposible evitar pois estaba alí,en calquera parte que miraras.

Mailo aspecto cambiou aos poucos días e despois de quedarmos fascinadas polo ritmo vertixinoso que marcan as múltiples bicicletas, maravilláronnos as pontes por onde atravesar os tamén múltiples canais que percorren o casco vello da cidade e as casiñas holandesas ergueitas, verticais, peculiares.

En este escenario dimos con elementos que nos recordaron a cultura clásica, impensable, a priori, nunha cidade fundada alá polo século XIII. Por suposto tamén atopamos elementos que nos recordaron á aldea global na que nos estamos a converter.

Recomendacións

2009-04-20T20:53:00.000+02:00

Acabo de atoparme con dúas obras que quero recomendarvos aquí. Algún dirá, e non exento de razón, que vou atrasada xa que unha delas é do 2003 e outra do 2005, pero para min son novas. Que lle imos facer?

Materiales y tecnología en la antigua Grecia de Francisco Vinagre Arias da editorial Filarias, ven a contribuír ao mellor coñecemento da industría , a agricultura, a cultura do ocio... mediante os materiais empregados e os recursos tecnolóxicos que coñecían os antiguos fenicios, cretenses, micénicos e incluso fai un repaso por celtas, exipcios e chinos.
A presentación do libro comeza así, mirade que interesante:"La existencia y el desarrollo de la vida de las personas es el resultado de la confluencia de dos factores muy importantes: el azar y la necesidad. Desde sus más remotos comienzos el ser humano puso de manifiesto su creatividad empleando la inteligencia para mejorar las condiciones de vida, para defenderse y sobrevivir en un mundo que cada día le ponía a prueba. Por tanto, la necesidad obligaba a los pueblos de la Antigüedad a adquirir conocimientos, y a veces, les impulsaba a explorar tierras desconocidas y lejanas a su lugar de origen. Precisamente, los protagonistas principales de este libro, los antiguos griegos, además de grandes pensadores, también fueron excelentes navegantes, guerreros, comerciantes y colonizadores de los más diversos territorios".

Mirade o que pon sobre o betún, por poñer un exemplo:" Son mezclas de hidrocarburos con productos originados por alteración de hidrocarburos preexistentes. El más antiguo conocido como el betún de Judea, al que también se le llama asfalto, que se empleó en la Antigüedad como materia impútrida e impermeabilizante. Son masas pardo negruzcas y blandas. Flotaba en fragmentos en el Mar Muerto y se pescaba con redes..."
Moi interesante, non si? E ademais cunha prosa clara, amena e cientificamente precisa trátanse temas como menciñas, a construcción de barcos, o traballo dos metais preciosos...

Cuestiones curiosas sobre Grecia y Roma en la Antigüedad de Genaro González Carballo, é o segundo libro aporta unha información rigurosoa e clara sobre interrogantes históricos que están presentes na memoria colectiva común a todos.
Deste quero reproducir o que nos conta dos fenicios pero podería escoller calquera outra parte relacionada con os tesouros que albergaba a Biblioteca de Alexandría, como e porque se produxo a decadencia de Roma, para que servían os oráculos, etc
"Los fenicios eran semitas, descendientes de aquellos pobladores nómadas que-procedentes del interior del continente asiático- a partir del V milenio a. c. se fueron asentando en el Próximo Oriente y en algunas zonas del nordeste de África. El término "fenicio" proviene de la palabra griega,

Φοῖνικες

,que significa "rojo", color que tiene uno de los productos que -como veremos más adelante- más beneficios reportó a este pueblo, la púrpura.

Ben, xuzgade vós mesmos.

A actualidade fala grego

2009-03-29T19:39:00.000+02:00

A sección galega da SEEC, organizou por primeira vez unha actividade tremendamente útil e enriquecedora na que tivemos a sorte de participar, unha viaxe cultural á Grecia clásica con outros cinco centros de Galiza: Zalaeta (A Coruña), Saturnino Montojo de Ferrol, Pedregal de Irimia de Meira, Agra de Leborís de A Laracha, CPI Xosé Pichel de Coristanco.

As miñas alumnas comentaron que fora a súa viaxe máis enriquecedora realizada ata agora. Todo estivo perfecto, a excepción de Iberia. Para regresar, saímos de Atenas, rumbo a Madrid, con retraso e ao chegar tivemos que andar listos para enlazar o vó da Coruña. A nosa compañía aérea non estivo tan lista para cambiar as nosas maletas e ao chegar a Alvedro, non había nin unha sóa. Trinta e oito maletas desaparecidas!!!... que recuperamos ao día seguinte.

Nós destacariamos desta experiencia pioneira en Galiza o comportamento do alumnado que recibiu os parabéns da representante da axencia coa que viaxamos; a sorte de ter un guía por todo o Peloponeso, Elefteris, un filósofo grego actual, enciclopédico, culto e humano que nos amosou unha perspectiva moi enriquecedora da Grecia clásica e tamén a perfecta organización do representante da SEEC, Ricardo Martín.

Así trancorreu a nosa semana:

Sábado 14: saída de Alvedro ás sete da mañá para chegar a Atenas ás 16,30 hora local. Unha vez instalados no hotel Stanley, percorremos os lugares máis emblemáticos da Atenas actual, especialmente Plaka e Ágora romana

Domingo 15: Pola mañá visita ao Museo Arqueolóxico Nacional; pola tarde fíxose unha visita turística ao monte Licabitos.

Luns 16: pola mañá vimos a Acrópole e a Ágora grega, Areópago onde limos o texto de San Xoan; pola tarde Cabo Sunion para ver o Templo de Poseidón e visita a Perdix.

Martes 17: Saída para o Peloponeso; despois de ver a Canle de Corinto, visitouse Nemea, estadio, museo e recinto. Primeira carreira olímpica dos membros do grupo.

A continuación dirixímonos a Micenas onde visitamos a tumba de Atreo, visita da cidadela, acompañada pola lectura de textos clásicos de Esquilo e Sófocles que voluntariamente os alumnos leron e finalmente museo de Micenas. Pola tarde a chuvia impediu unha vista turística por Nauplia. Durmimos en Tolos (antigua Asini).

Mércores 18: iniciamos a ruta visitando Epidauro, onde nos choveu. Entendimos o porque dun teatro monumental nun santuario e lugar de sanación. No museo vimos o capitel corintio máis antigo conservado; a continuación a fortaleza veneciana de Nauplio e pola tarde antes de partir para Olimpia, onde pasamos a noite, ruinas de Tirinto e Megalópolis ( patria de Polibio).

Xoves 19: Visitamos o museo, santuario e estadio (segunda carreira olímpica) en Olimpia; comida e celebración do cumple de María. Pola tarde Naupacto ( antiga Lepanto, onde Cervantes perdera o brazo) e seguimos camiño cara a Delfos, cruzando pola ponte nova construída por Calatrava, con motivo dos Xogos Olímpicos.

Venres 20: En Delfos visitamos o museo, santuario, teatro. Ao estadio non entramos porque estaba pechado por derrubamento de pedras. Fonte Castalia e Tholós. Saída para Atenas a onde chegamos a media tarde. Moito frío, sobre as 22 horas había tan só catro graos.

Sábado 21: Visitamos o museo etnográfico Benaki aínda que a maioría das alumnas preferiron dedicar a súa única mañá libre para compras en Plaka. Asistimos ao cambio de garda no Parlamento en Plaza Sintagma e incluso tivemos tempo de solidarizarnos co pobo palestino.

Máis información, sobre todo gráfica, aquí abaixo.
Chicas! preparádevos para esa xuntanza que tiñamos pensado, ou non?

Viaxe a grecia [Autoguardado]

Publish at Scribd or explore others: Homework School Work partenón ágora romana

Limonada

2009-03-24T19:29:00.000+01:00

Acabo de recibir un refrescante agasallo nestes inesperados días de calor.
Aspasia convídame a participar dunha curiosa iniciativa que creo vai moi acorde co espíritu da web 2.0 que tamén nos transmitiron os nosos centauros. Non quero rexeitar este estupendo regalo que paso a compartir pois parece que as normas son:

Pór o logo no post ou no blog.
Nomear polo menos a outros 5 blogs que mostren gran Actitude e/ou Gratitude
Asegurarse de enlazar ben aos nomeados no post.
Facerlles saber que recibiron este premio mediante un comentario no seu blog.
Esparcir o amor e non esquecerse de enlazar a quen che premiou.

Os meus blogs recomendados son:

O blog dunha biblioteca escolar que con moito entusiasmo está tratando de convertir un vello almacén de libros nunha dinámica biblioteca: Felices lecturas.
A páxina de Amigus creada por un grupo de xoves para ternos informados aos ponteses de todo o que acontece na nosa pequena vila.
Esta dirección vai cargada de ferramentas educaticas útiles para todos os docentes.
José Antonio Millán, ten analizado como ninguén as consecuencias que o dixital exerce sobre a palabra escrita e o formato literario.
Quero poñer de manifesto tamén o meu agradecemento aos blogs de Chiron e todas as súas iniciativas que non fan máis que abrir camiño a todos os de clásicas que imos detrás.

Lugo

2009-03-11T20:33:00.000+01:00

Hoxe, como vos anticipei en outro post anterior, visitamos Lugo.
Tivemos a sorte de poder entrar no enigmático lugar de Santa Baía de Bóveda e despois de percorrer parte das murallas.
Este ano, non así os anteriores, foinos imposible entrar ao Museo Provincial, museo arqueolóxico de Lugo, porque eramos demasiados os que pretendíamos esta mesma actividade. Non importa. O curso que ven tentaremos de lle por solución a este atranco.

É verdade que disfrutamos como ananos no teatro tanto pola mañá ás 12 con As Nubes de Aristófanes e as 5 da tarde co Miles Gloriosus de Plauto. Dámoslle as grazas ao grupo Prósopon do IES Poeta Díaz Castro de Guitiriz, que salvo pola idade dalgúns actores, non poderiamos dicir que sexan escolares metidos a actores, senón que parecían profesionais.

Día Internacional da muller, 8 de marzo

2009-03-08T09:13:00.002+01:00

Todos nós – homes e mulleres, soldados e axentes de mantemento da paz, ciudadanos e líderes – temos a responsabilidade de contribuír a eliminar a violencia contra a muller. Os Estados deben cumplir coas súas obligacións de previr a violencia, enxuiciar aos perpetradores e proporcionar reparacións ás víctimas. E cada quen de nós debe falar claramente na familia, no lugar de traballo e na comunidade, de modo que cesen os actos de violencia contra a muller.
Ban Ki-moon, Secretario Xeneral das Nacións Unidas

As cousas non cambiaron moito dende a Antigüidade. En Roma a muller era unha menor sempre supeditada á autoridade dun varón, primeiro o pai, logo o marido e finalmente ata un fillo. Casaba moi nova e case sempre o matrimonio fora concertado polo pai. É verdade que a muller casada (matrona) dirixe a casa e non vive recluída no xineceo ( como a grega), sae de casa pero acompañada e participa, sentada, nas comidas de homes, non pode beber viño puro senón rebaixado con mel ( mulsum). Asistía tamén aos espectáculos e, en ocasións, houbo mulleres loitadoras profesionais, puxilistas, corredoras etc.
Pero tiña vedado o campo xurídico e tamén ser banqueira, recordemos que era considerada sempre unha menor. Na vida relixiosa só tiña acceso ao cargo de vestal, sacerdotisa de Vesta e durante trinta anos mínimo debía permanecer virxe senón era enterrada viva. Por último, no terreo político a muller no tivo ningunha clase de dereitos.
Os autores clásicos sempre recurren a un mismo argumento: infirmitas feminarum, é dicir, a debilidade das mulleres. Sonache?

Le a historia dalgunhas mulleres que relatamos aquí:

Boudica( Boadicea): Esta muller que morreu no ano 60 d. C., foi raiña dunha tribu na Roma británica, os icenios. Púxose ao frente dunha rebelión contra o poder de Roma. Os rebeldes arrasaron a zona este de Inglaterra, e, segundo Tácito, mataron a 70.000 homes, entre romanos e adeptos. O gobernador romano Suetonio Paulino esmagou finalmente a revolta e pénsase que ela suicidouse.

Cleopatra ( 69-30 a.C.): Convertiuse en raiña de Exipto no ano 51 a. C. Descendía de gregos, aínda que falaba coma os exipcios e considerábase filla de Ra, deus exipcio do Sol. Dín que non tiña moita beleza pero si moito encanto que sabía utilizar para seducir aos homes, entre eles Xulio César e Marco Antonio. Servíase desas armas para conquerir máis poder do que xa tiña. Cando Octavio Augusto derrotou a Marco Antonio na batalla de Accio, os dous suicidáronse.

Zenobia: Raiña da colonia de Palmira (Siria), nunca se contentou con gobernar baixo a autoridade romana. No ano 269 lanzouse á conquista de Exipto e o ano seguinte á da maior parte de Asia Menor, buscando independencia de Roma. No ano 272, Aureliano derrotouna e levouna a Roma coma un trofeo. Ela acabou por casar cun senador e retirarse.

Estas eran algunhas pero aínda nos quedan outras que van na presentación.

Seguro que ti podes engadir máis.

Letras e Mulleres No Mundo Antigo Feminino Pl

View more presentations from xmlores. (tags: antigo conmemoración)

Festival de Teatro Grecolatino 2009

2009-03-01T18:40:00.000+01:00

Como podedes ver no calendario, hoxe son as Matronalia. Eran as festas en honra de Xuno Lucina. As mulleres casadas acudían ao templo da deusa para suplicarlle pola prosperidade dos seus matrimonios ou, as que estaban preñadas, por un feliz parto. Asemade, as matronas recibían mostras de respecto e cariño por parte dos membros da súa familia, xa que se conmemoraba tamén neste día a intervención das Sabinas poñendo paz entre os esposos e os seus pais.
Neste día procedíase tamén á procesión dos ancilia, os escudos sagrados. Conta a lenda que Xúpiter enviara a Numa un escudo ao que estaba xunguido o destino de Roma. Para que non llo roubaran, Numa fixo que se construíran outros once iguais ao primeiro e creou o colexio sacerdotal dos Salios para que se encarcagan da súa custodia. Neste día, como dixemos ut supra, sácabanse en procesión pola cidade.

Dende hai uns anos, celébranse xornadas de teatro de corte clásico coa participación de numerosos alumnos de centros educativos, diante e detrás do pano que separa actores de espectadores.
Este ano coma outros asistiremos en Lucus Augusti o día 11 de marzo a dúas comedias, Miles gloriosus de Plauto e Nubes de Aristófanes.
É unha actividade fermosa que obriga a traballar duramente durante tempo, pero con un singular recoñecemento que é o aplauso. E por iso que nos gusta recordar aquí aquelas fermosas palabras dun cómico latino que lle recomendaremos aos nosos alumnos: Et vobis si fabulae placent, plaudite, quaesimus.

Lugo é ademais o lugar máis próximo á nosa vila onde quedan pegadas da presenza do pobo romano. Así aproveitaremos para dar unha volta polas murallas, impresionante obra defensiva erguida entre os anos 265 e 310 da nosa Era. Mide 2175 metros de lonxitude e o adarve ten unha anchura que varía entre os 4,15 e os 7 metros. A altura, tamén irregular, oscila entre os 8 e os 12 metros; percorrer a Cardo e a Decumanus e visitar a casa dos mosaicos. O balneario conserva restos do apodyterium e o caldarium dunhas termas

sobre as que se asenta, pero como hoxe en día está explotado por unha empresa privada, non atenden aos grupos que de moi boa gana visitaríamos as súas instalacións.

Por último chegaremos ata Santa Eulalia de Bóveda, que a dicir de Celestino Fernández de la Vega, non hai ninguén capaz de descifrar, a ciencia certa, o enigma arqueolóxico-histórico deste lugar. Só hai unanimidade no carácter estraño e ambiguo do monumento.
Está a 14 quilómetros de Lugo cidade, nunha aldea de arquitectura popular con abundantes vestixios arqueolóxicos. Está próxima á Via XIX de Lugo a Bracara, capital da Gallaecia septentrional. Trátase, sen dúbida, da testemuña material máis importante da relixión romana e do inicio do cristianismo en Galiza. Foi declarada monumento nacional en 1931 e hoxe é Ben de interese Cultural de Galiza.

Fedro, outro autor de referencia para 2º BAC

2009-02-28T23:02:00.000+01:00

Fedro naceu aproximadamente no 15 a. de C. en Macedonia. Chegou a Roma como escravo de Augusto, que despois concedeulle a libertade. Morreu en torno ao 50 d. de C.

Escribeu cinco libros de Fábulas. Como o propio Fedro nos di nos prólogos e epílogos dos seus libros, os temas están tomados de Esopo, aínda que tamén compón fábulas orixinais, inspiradas na vida e nos costumes da época.
As características esenciais da fábula de Fedro son a diversión e a ensinanza moral. As fábulas de Fedro conteñen unha dura sátira contra os poderosos que abusan do seu poder, contra os soberbios, os mentirosos, os malvados.
O verso das fábulas de Fedro é o senario yámbico, verso popular e humilde. A súa linguaxe é clara e sinxela, pero elegante. As súas metáforas son simples, pero pintorescas e suxestivas.

O XÉNERO LITERARIO DA FÁBULA

A fábula definese como unha composición literaria, xeralmente en verso, na que por medio dunha ficción alegórica e de personificacións de seres irracionais, inanimados ou abstractos, dase unha ensinanza útil ou moral.
A orixe remota é probablemente oriental. A paternidade da fábula como xénero literario atribúese a Esopo, grego do século VI a. de C., personaxe semimítico do que a súa vida está chea de lendas de dudosa autenticidade: por el, a fábula de animais denomínase «fábula esópica».
En Roma, o término fábula ten, por un lado un sentido ampio, designando calquear relato con peripecias variadas; por outro lado, úsase con outros sentidos como historia, peza de teatro...

As fábulas deste autor tédelas aquí, iremos escollendo algunhas que vos iréi sinalando.

Enriquecemos o noso vocabulario

2009-02-07T18:27:00.000+01:00

Para Isabel Maturana

Propóñovos, alumnas de 1º, esta información da que imos partir para seguir co tema do léxico precisando o significado de voces cultas derivadas da mitoloxía e da historia greco-romana.
Os distintos deuses, que coñecimos no tema da relixión exposto por Alejandra, tiñan unha función ben definida. Recordade que o soberano de todos era Zeus-Xúpiter, só limitado no seu poder polo destino e as Parcas.
Estes deuses caracterizábanse polas mismas cualidades e vicios que temos os homes, pero eles eran inmortales.
As lendas inventadas por este antigo pobo forman un poético conxunto chamado mitoloxía, e foron quen de fascinar a poetas, escritores e artistas de todas as épocas.
Estes mitos e algúns feitos históricos produciron un número interesante de voces que xa son clásicas na nosa linguaxe.
Aquí van algunhas delas:
-Sentirse, ser, verse coma un Adonis: quere significar que alguén ten un aspecto físico perfecto.

Adonis, fillo de Cíniras, rei de Chipre e de Mirra, foi recollido por Afrodita quen llo confiou á raiña dos infernos, Perséfone. Esta prendada do rapaz negouse a devolvelo. Afrodita, tamén enamorada del, queixouse ante Zeus, quen salomonicamente decideu confialo a Perséfone un tercio do ano, a Afrodita outro e darlle libertade para elexir onde vivir o último tercio. Pero un xabarín atacou a Adonis con resultado de morte. Artistas e poetas cantan nas súas obras este triste momento.

Da sangre derramada polo mozo brotou a anémona, primeira e efímera flor da primaveira.

É un mito moi simbólico, pois representa a vexetación que descende ao reino dos mortos para xunguirse a Perséfone durante o inverno, volve á terra na primaveira para unirse ao amor co fin de abrirse e fructificar no verán. Representa a morte e resurrección da natureza renovada sen cesar no transcurso dos anos.

-Alimentos ou medicamentos afrodisíacos: son certos estimulantes do apetito sexual.

Este termo orixínase de Afrodita-Venus, deusa do amor e da beleza. Da voz ἄφρος, escuma, alude á crenza de que foi formada coa escuma do mar. Infiel esposa de Hefestos-Vulcano, tivo numerosos amantes divinos e humanos, como Adonis. É protectora do amor sensual, representada cabalgando a un castrón, representa a luxuria.

-Amazona: dise dunha muller que monta a cabalo ou ten un aspecto varonil. As Amazonas pertencían a unha raza fabulosa de guerreiras que segundo os mitógrafos da Antigüidade vivían no Cáucaso e na Asia Menor. Gobernadas por unha raiña, só aceptaban aos homes unha vez ao ano para perpetúar a raza. Se lles nacía un varón devolvíanllo ao pai ou matábano. Vivían da rapiña. Contan que se amputaban o seno dereito

(ἀμαστός, sen peito) para ser máis hábiles co arco e que sentían adoración pola Artemisa de Éfeso, deusa de senos múltiples, a quen instauraron un culto.

O río Amazonas debe o seu nome tamén a esta raza de mulleres pois dín que en América do Sur existira tamén esta lenda.

-Ateneo: é un lugar onde se reúnen estudiosos buscando atopar a verdade e a ilustración do espíritu.
Procede este vocablo da deusa Atenea, deusa da sabiduría, da arte e do comercio, tamén da guerra desde un aspecto científico, por iso se representa con armadura. Recordemos aquí que súa nai Metis, amante de Zeus, foi devorada por el para que o fillo que estaban a punto de ter non o destronase. Pero sentindo un forte dolor de cabeza, Atenea, grazas a un machadazo de Hefesto-Vulcano, xurdeu pola abertura da sien con casco e armada, lanzando un terrible grito de guerra. Así dotada dunha inmensa intelixencia serviulles de conselleira moitas veces aos deuses.
Protectora de Atenas, regaloulles aos seus habitantes unha ramiña de olivo, símbolo de paz e de riqueza. Aportou ás letras e ás artes a enerxía necesaria para a súa irradiación espiritual extendida y constante. Esta divinidade é, polo tanto, o símbolo divino da civilización grega que, grazas á súa forza guerreira, a súa intelixencia, conocementos, a moderación dos costumes e a beleza estudiada dos seus monumentos artísticos y literarios, soubo impoñer o seu dominio sobre o mundo. Máis tarde, os romanos identificárona con Minerva.

Para saber máis sobre estas entradas, sigue o enlace:
Atlas, Bacanal, Catilinaria, Centauro, Complexo de Edipo, Complexo de Electra, Cupido, Dionisíaco, Enfermedad venérea, Erótico, Filípica,Harpía, Hercúleo, Lesbiana, Maratoniano, Mecenas, Morfina, Narcisista, Ninfomana, Odisea, Pánico, Pigmalión, Pírrico, Quimera, Sibarita, Talón de Aquiles, Titánico, vulcanizado.

Imos de caza: As orixes míticas de Roma

2009-02-05T20:01:00.000+01:00

Arma virumque canit mira virtute potentem

Iunonisque odio disiectas aequore puppes

hospitium Didus, classem sociosque receptos,

utque epulas inter casus regina requirat.

Vergilius, Aeneidos, I,1-4

Todo é lenda, todo literatura pero gústanos ler e coñecer ese pasado que aínda permanece vivo e senón observa esta parte dunha película americana do ano 1959

Preguntas

Despois da moi boa exposición do traballo de Ángela, creo que estamos en disposición de disfrutar co que aprendemos e darnos o gustazo de resolver as seguintes cuestións:

1. Que autor latino e en que obra narra os avatares de Eneas ata chegar ás costas do Lacio? Mapa da viaxe

2. Quen eran: o rei Latino, Lavinia, Ascanio, Alba Longa, Procas, Numitor e Amulio?

3. Por que Rhea Silvia foi obrigada a facerse Vestal? Quen eran as vestais? Que votos debían respetar?

4. Como foi daquela que naceron Rómulo e Remo?
5. Como decidiron Rómulo e Remo quen dos dous sería rei de Roma?

6. Por que se produxo o Rapto das sabinas?

7. Como morreu Rómulo? Que rei foi o seu sucesor?

8. Como subeu ao trono Servio Tulio con ese nome, segundo a lenda?

9. A que debía Tarquinio II o seu alcume de Superbus?

10. Que suceso motivou a caída da monarquía de Tarquinio e a expulsión dos etruscos de Roma? (5O9 a.C)

Recursos:

As dúbidas podedes solucionalas aquí:

-Historia de Roma

-Personajes de la historia

-Contos mitolóxicos

-Mapas

-Visita virtual

Visualiza tamén este video, pódevos ser útil.

A gran pregunta

Como podemos relacionar a destrución de Troia coa lendaria fundación de Roma?

Avaliación

Para a avaliación desta actividade repartiremos como sigue:
- 6 puntos para as dez preguntas
- 4 puntos para a gran pregunta.
Valorarase a xenerosidade nas respostas e a aportación de gráficos, imaxes e todo o que poda contribuír a demostrar a claridade meridiana coa que entendedes todo.
Podedes enviar as respostas por correo, entregalas na clase ou deixalas nesta entrada.
Tedes ata o venres 13 de prazo para rematar a actividade.

Crétos
Agradecemos a todos aqueles que nos proporcionaron material para a elaboración desta "Caza do tesouro" como Cristóbal Macias, Carlos Cabanillas...

Verba quae supersunt

2009-01-27T18:17:00.000+01:00

O tempo sigue sen mellorar. Tormenta perfecta. Sen luz. Sen auga. Sen electricidade...a tristura invádenos e nada como ler algo de poesía, con certos matices de ironía e sarcasmo, neste momento para conforto da que escribe. Pero din que compartir permite disfrutar dobremente do que a un lle gusta.
Nun rincón dun andel atopei este libro que mercara na Culturgal este outono e que estaba a esperar por min e polo momento adecuado. Parece que este momento chegou e así é que descubrín uns versos de Raúl Gómez Pato, profe de latín e grego, que vos recomendo.

O autor recórdanos unhas palabras de Manuel Antonio que din así: " se é verdade que o poeta pode finxir a súa dor ata o punto de confundir na súa retórica a dor sentida coa imaxinada, que non tentará para finxir que é verdadeiramente súa a obra que escribe, cando en realidade non resulta máis que un compendio, enciclopedia, pouco a pouco e intencionadamente transformada, do que foi zugando, como unha samesuga, no corpo dos signos! Non existen os poetas; como moito, e permítaseme a dúbida, existe a poesía".
Reproduzo para vos algúns deses versos que di lle deben moito aos clásicos.

Pseudocatón (fin. do s. IIId.C.)
Multa legas facito
Deberás ler moito
do que inventa o poeta
(e esquecelo todo).

Persio (34 d.C.-62)
Pluvia, ventus, nevisque
Escapada a vida polas rúas
fuxindo van as follas, revoando
entre os húmidos recantos das núas
roupas de outono, que xa están mollando
a choiva, o vento, e as neves crúas.
Marcha como lenemente pisando
se achega o día próximo, coas súas ínfulas
aos cansazos entregando...
E comigo a noite, os seus corceis,
a horrible pureza da súa nada,
coas infinitas horas en bordeis
comerciando a súa luz apagada .
Mais semella doce, nestes papeis,
naufragar pola mar da miña rada.

O que vedes na dereita desta entrada e unha especie de agasallo de Positivas, lista de autores que inspiran os poemas de Gómez Pato e útil como marcapáxinas.

SCRIPTORIUM VERBUMIENSE: A PALABRA CONVERTIDA EN ARTE

2009-01-14T20:59:00.000+01:00

Na primeira metade do século I a. de C. funcionaba xa un comercio de libros en Roma. O autor podía ceder a edición ao editor a cambio dunha cantidade ao contado, ou ben cobrar un tanto por cen sobre os libros que se venderan.

Os libreiros (bibliopolae) tiñan montadas as súas tendas (taberna libraria)por toda Roma e os libros non debían ser un artículo de luxo. Dicía Xuvenal:

"lectus erat Cordo Procula minor, urceoli sex
ornamentum abaci, nec non et paruulus infra
cantharus et recubans sub eodem marmore Chiron,
iamque uetus Graecos seruabat cista libellos
et diuina opici rodebant carmina mures.
nil habuit Cordus, quis enim negat?..."

(Satura,III,203-208)

Codro era pobre pero tiña libros.
Tampouco se privaba da lectura o que carecía de medios, pois en Roma establecérase dende Augusto ate Traxano unhas trinta bibliotecas públicas.
Servíanse de tres materiales para escribir, cerae, papyrus e pergamena charta.

As tabliñas de cera (cerae) consistían nunhas tabliñas de madeira (tabella que chega a significar escritura en xeral) untadas con cera de cor sobre as que se debuxaban os caracteres cun punzón(stilus). Este tiña nun extremo unha especie de espátula que servía para volver a alisar a cera se é que se quería correxir o escrito (vertere stilum).

Varias tablillas xunguidas por un cordón( linum) formaban un codex ou codicillus.
Na pintura de Próculo e a súa esposa, ela porta na man dereita o stilus e na esquerda unha tabella.

Papyrus. Coa médula dun talo de papiro trenzada e prensada formábanse follas (plagulae); estas dividíanse, como nunha páxina dun periódico, en columnas (paginae) e despois pegábanse varias( charta). A última folla pegábase a unha vara de madeira e sobre ela enrolábase o escrito

( volumenA vara de madeira tiña nos extremos unha especie de rodas (cornua) que permitían enrolar e desenrolar as follas. O volumen introducíase nun embase cilíndrico de coiro ( membrana) do que pendía un pedazo de pel onde se escribía con minio o título da obra (index, titulus). A este conxunto chásalle liber. A única cara pola que se escribía denominábase frons e a tinta, que se introducía na cana ( calamus) procedía dunha mezcla de goma e feluxe ( atramentum).

Pergamena charta. O seu nome procede do lugar do orixe deste soporte, é dicir, de Pérgamo, aínda que os antigos a denominaron membrana, isto é pel, a que procedía do gando ovino (pel de año, incluso nonnato=charta virginea)e despois bovino. O procedemento que seguían era o que podemos ver máis abaixo neste video.

O pergamino tiña certas vantaxes sobre o papiro, pois era máis resistente á humidade e á couza. Ademais podíase escribir por ámbalas dúas partes. Se querían correxir o escrito, cando a tinta estaba fresca, chegaba con limpar cunha esponxa e auga, se estaba seca tiñan que recorrer a rascar, de feito moitas veces, dado o seu elevado precio, rascábase varias veces para poder ser usado en varias ocasións (palimpsestus). As novas tecnoloxías permítennos ler máis dun escrito nun pergamino.
Varios pergaminos, cosidos polo lado máis longo da figura rectangular que cortaban, chamábase codex como no caso das tabliñas xunguidas.

A literatura latina estivo a punto de perderse dende comezos do século V ( saqueo de Roma por Alarico) ate o século IX en que Europa veuse sacudida por continuas axitacións.

San Bieito funda en 529 a abadía de Monte Cassino e para evitar a ociosidade dos monxes, imponlles a tarefa de copiar manuscritos.

Os monasterios convertíronse en oasis do saber. No medio dos trastornos da Alta Idade Media, a Igresia evita a desaparición da cultura grazas aos obradoiros de copistas, grazas aos scriptoria dos mosteiros. Aí os monxes tiñan unha tarefa que era a de copiar obras, ás veces facéndolles engadidos. O traballo é lento e pesado.
Estes monxes chamados copistas fan un importante traballo de conservación pero en ocasións negativa, pois, ao ser caro o soporte e escasear, rascan os códices clásicos para escribir sobre eles as sagradas escrituras, aínda que ás veces é ao revés.

Os manuscritos máis antigos dos que temos noticia son os carolinxios. Carlomagno, coroado emperador, quere reconstruír o antiguo Imperio Romano e no campo das letras intenta recuperar todo o que pode da literatura clásica. Chama a Alcuino e a Eghinardo que descubren a Vitrubio, a Suetonio... Ata o século XIII en que decae o interese polos manuscritos clásicos en beneficio da Escolástica, era a principal ocupación dos monxes que consiguen verdadeiras obras de arte.

Demoslle ao tema unha pincelada de humor

En ocasións as páxinas van ilustradas con iluminacións, fermosas letras pintadas con minerais, entre eles o minio,que da esa cor vermella de onde resulta o seu nome de miniaturas. A partires dos carolinxios, a escritura faise moi parecida á nosa, é a letra carolinxia.

Os manuscritos son moi valiosos. A cuberta que os protexe, normalmente, é unha verdadeira obra de arte. Faise con placas de ouro e prata, gravadas ou non, pedras preciosas, marfil e esmalte.

Aproveito para contar todo isto ao fío dunha noticia que me interesaba darvos a coñecer

Do 18 de novembro de 2008 a xuño de 2009 podemos ver en Vigo no museo Verbum a Casa das Palabras unha exposición sobre os libros antes do nacemento da imprenta. A entrada é gratuita.

Eutropio, autor de referencia

2009-01-14T19:39:00.000+01:00

Eutropio naceu pouco despois do 320 d. C. Contemporáneo do emperador Valente e de Xuliano; morreu con posterioridade ao ano 387 ou 390.

Non se sabe con certeza o seu lugar de nacemento, crese que sería de Italia ou ben da provincia de Asia polo seu nome grego.

Perteneceu a unha familia acomodada, formándose para desempeñar diversos cargos administrativos no estado, ata que no ano 387 logra compartir o consulado co emperador Valentiniano II.

A súa actividade literaria debeu de ser amplia, ainda que só se conserve a súa obra Breviarium. A dedicatoria da súa obra a Valente é proba da súa gratitude cara o emperador. Durante os anos 367-369 Valente estiuvo loitando na rexión do Danubio contra os godos. Se cadra Eutropio o acompañara. Nestes anos foi nomeado magister memoriae de Valente, cargo que ocupa ata o 369 cando lle dedicou o Breviarium. Entregou a súa obra ao emperador cando este celebrara o seu triunfo sobre os godos asumira o título de Gothicus Maximus. Proporcionanos estes datos o propio título da dedicatoria que encabeza a obra:
DOMINO VALENTI
GOTHICO MAXIMO PERPETUO AUGUSTO
EUTROPIUS V.C.MAGISTER MEMORIAE ( V.(ir) C.(larissimus)

O título da obra ben pode entenderse como resumo , ou síntese persoal procedente de varias obras. Este xénero historiográfico tivo moito éxito en Roma, pois era un xénero moi demandado polo público. Estaba moi en contacto con outros subxéneros como a biografía, seguindo neste caso o estilo e a información facilitada por Suetonio (o esquema é sempre o mesmo: orixe, vida privada do César en cuestión, formación militar, política interior, retrato no que se incluen os costumes, cultura, gustos literarios; a morte, duración do reinado, loa ou condena do emperador).

A obra divídese en dez libros onde se narra a historia de Roma dende a fundación da cidade ata a morte de Xoviano no ano 364.

Limítase a transmitir os acontecementos máis significativos e só nas historias dos emperadores engade algunhas características dos mesmos, moi curtas polo xeral pero brillantes pola súa imparcialidade.

Empregou como fontes a Tito Livio sobre todo para a época da monarquía e a república; Suetonio, e unha serie de autores secundarios(Fabio Pictor, Floro).

O estilo de Eutropio é claro e sinxelo

prefire a parataxe á hipotaxe :yuxtaposición de participios como en VIII, 4 onde aparecen exhibens…frequentans…habens…sedens e outros.

tende ao uso da pasiva impersoal, que atopamos en I, 20 Camilo…Gallis superventum est ou en IV, 27 sucessum est ei a C. Mario.

O seu vocabulario é simple, técnico en ocasións, reflexo da documentación oficial que manexa. Difire do clásico por algúns vocablos novidosos como dubietas, medietas, nimietas, por algunhas palabras novas como incturae ( corpus militare) ou por algunhas recentes accepcións de vocablos xa existentes como exsequiae. Pódese continuar polo uso de nomes de axente en –tor–sor como receptor, corrector, affectator, locupletor, repressor…propios do latín tardio. Outros térmos que non son clásicos aparecen sobre todo na época imperial. O léxico de Eutropio evidencia tamén a evolución que viña sufrindo o latín literario e que acabaría dando orixe as linguas romances. O fenómeno máis frecuente é a transposición dos tempos do verbo sum nas formas perifrásticas, tamén hai que sinalar o uso do pluscuamperfecto con habeo+ participio de pasado como en VI, 19 ubi milites congregatos habebat ou genituram filiorum ita cognitam habuit de VII, 20 e o uso de quod en completivas con verbos de fala, inicio do proceso que acabará sustituindo os infinitivos por conxuncións nas linguas romances.

A preocupación principal do autor é a brevitas , alcanzada con elipsis de distinto tipo como construcciones participiales e asíndeton; mais tamén un certo desexo de variatio, especialmente nos cinco últimos libros; algún pleonasmo, exemplos de quiasmo, pararelismo buscado nalgunhas frases e algunhas expresóns poéticas.

Por último sinalar as dúas partes ben diferenciadas da obra que irían do libro I ao VI , claro epítome de Livio e do VII ao X, de carácter biográfico.

Vai agora unha selecta de textos escollidos pola súa dificultade e extensión que faremos na clase. Xa vos diréi cando. As cuestións que os acompañan parécenme importantes, por iso faremos fincapé en todas elas, aínda que a CIUG eliminara as preguntas de cultura .

TEXTOS

Fazañas de Pompeio en varios lugares (VI, 1)

Pompeius mox etiam Albanis bellum intulit et eorum regem Oroden ter vicit, postremo per epistulas ac munera rogatus veniam ei ac pacem dedit. Hiberiae quoque regem Artacen vicit acie et in deditionem accepit. Armeniam minorem Deiotaro, Galatiae regi, donavit, quia socius belli Mithridatici fuerat.

CUESTIONARIO
1. Traduce o texto
2. Comenta gramaticalmente o texto en cursiva
3. Responde a unha das preguntas:
a) Funcións do acusativo, ademais da de expresar o obxecto directo da oración.
b) Os complementos circunstanciais de lugar con e sin preposición.
c) Diversas manifestacións da arquitectura romana do ocio en Hispania.
d) Debuxa a estrutura dun campamento romano, e explica as distintas partes.
e) Cicerón: Orador e rétor
f) Enumera os personaxes típicos da comedia de Plauto, e sitúaos en Anfitrión.
g) Diferencia entre domus, villa e insula.
h) Na administración romana, Lucus Augusti, era un municipium ou unha colonia? Explica o sentido dambos términos.

O comenzo da monarquía (I, 1)
Romanum imperium ... a Romulo exordium habet, qui Reae Silviae, Vestalis virginis, filius et, quantum putatus est, Martis cum Remo fratre uno partu editus est. Is cum inter pastores latrocinaretur, decem et octo annos natus urbem exiguam in Palatino monte constituit XI Kal. Maias, Olympiadis sextae anno tertio, post Troiae excidium, ut qui plurimum minimumque tradunt, anno trecentesimo nonagesimo quarto.

CUESTIONARIO
1. Traduce o texto.
2. Analiza morfoloxicamente as seguintes palabras do texto: virginis, putatus est, latrocinaretur, constituit.
3. Analiza sintácticamente o texto en cursiva.
4. Escribe dúas palabras galegas ou españolas relacionadas etimoloxicamente con plurimum e outras dúas con trado.
5. Explica os cambios fonéticos experimentados por cadansúa das siguientes palabras latinas na súa evolución ao español e o galego: filius, decem.
6. Explica que tipo de obras inclue o xénero satírico.

Creación do consulado (I, 9)
Hinc consules coepere, pro uno rege duo, hac causa creati, ut, si unus malus esse voluisset, alter eum, habens potestatem similem, coerceret. Et placuit ne imperium longius quam annuum haberent, ne per diuturnitatem potestatis insolentiores redderentur, sed civiles semper essent, qui se post annum scirent futuros esse privatos.

CUESTIONARIO
1. Traduce o texto.
2. Analiza morfoloxicamente as seguintes palabras do texto: coepere, voluisset, eum, longius.
3. Analiza sintacticamente o texto en cursiva.

4. Virxilio, poeta épico e didáctico

5. Sinala a evolución sufrida polos diptongos ao galego ou español, poñendo exemplos do texto.

Os tarentinos chaman a Pirro (II, 9)
Eodem tempore Tarentinis, qui iam in ultima Italia sunt, bellum indictum est, quia legatis Romanorum iniuriam fecissent. Hi Pyrrum, Epiri regem, contra Romanos in auxilium poposcerunt, qui ex genere Achillis originem trahebat. Is mox ad Italiam venit, tumque primum Romani cum transmarino hoste dimicaverunt.

CUESTIONARIO
1. Traduce o texto.
2. Analiza morfoloxicamente as seguintes palabras do texto: eodem, indictum est, legatis, fecissent.
3. Analiza sintacticamente o texto en cursiva.
4. Escribe dúas palabras galegas ou españolas relacionadas etimoloxicamente con iniuria e outras dúas con bellum.
5. Explica os cambios fonéticos experimentados por cada unha das seguintes palabras latinas na súa evolución ao galego ou o español: hostem, trahebat.
6. Menciona dous autores líricos e unha obra de cada un.

Os romanos derrotan aos cartaxineses no mar (II, 20)
Quinto anno Punici belli, quod contra Afros gerebatur, primum Romani C. Duillio et Cn. Cornelio Asina consulibus in mari dimicaverunt paratis navibus rostratis, quas Liburnas vocant. Consul Cornelius fraude deceptus est. Duillius commisso proelio Carthaginiensium ducem vicit, triginta et unam naves cepit, quattuordecim mersit, septem milia hostium cepit, tria milia occidit.

CUESTIONARIO
1. Traduce o texto.
2. Analiza morfoloxicamente as seguintes palabras do texto: gerebatur, quas, commisso, hostium.
3. Analiza sintacticamente o texto en cursiva.
4. Escribe dúas palabras españolas en las que entre como componente gero e outras dúas con voco.
5. Explica os cambios fonéticos experimentados por cada una das seguintes palabras latinas na súa evolución ao español e o galego: quattuordecim, septem.
6. Fala brevemente do xénero filosófico en Roma e menciona un autor e unha obra.

Comezo da Segunda Guerra Púnica (III, 7)
Eodem anno bellum Punicum secundum Romanis inlatum est per Hannibalem, Carthaginiensium ducem, qui Saguntum, Hispaniae civitatem Romanis amicam, obpugnare adgressus est, annum agens vicesimum aetatis, copiis congregatis CL milium. Huic Romani per legatos denuntiaverunt, ut bello abstineret. Is legatos admittere noluit.

CUESTIONARIO
1. Traduce o texto.
2. Analiza morfoloxicamente as seguintes palabras do texto: inlatum est, Carthaginiensium, abstineret, noluit.
3. Analiza sintacticamente o texto en cursiva.
4. Escribe dúas palabras españolas e dúas galegas relacionadas etimologicamente con ago e outras dúas con dux.
5. Explica os cambios fonéticos experimentados por cada una das seguintes palabras latinas na súa evolución ao español e ao galego: secundum, aetatem.
6. Características do teatro romano; nombra dous representantes do xénero.

Traxano convértese en emperador (VIII, 2)
Successit ei Ulpius Crinitus Traianus, natus Italicae in Hispania, familia antiqua magis quam clara. Nam pater eius primum consul fuit. Imperator autem apud Agrippinam in Galliis factus est. Rem publicam ita administravit, ut omnibus principibus merito praeferatur, inusitatae civilitatis et fortitudinis.

CUESTIONARIO
1. Traduce o texto.
2. Analiza morfoloxicamente as seguintes palabras do texto: ei, omnibus, praeferatur, civilitatis.
3. Analiza sintacticamente o texto en cursiva
4. Escribe dúas palabras españolas ou galegas relacionadas etimoloxicamente con succedo e outras con omnis.
5. Explica os cambios fonéticos experimentados por cada una das seguintes palabras latinas na súa evolución ao galego ou español: imperatorem, factum.
6. Sinala algunhas características do xénero da novela romana e menciona un autor e unha obra.

Aquí van algúns textos máis escollidos pola súa dificultade, pero agora sen cuestións

Hamilcar retírase derrotado
In mari pugnatum est, et Hamilcar victus est nam, perditis sexaginta navibus retro se recepit. Romani viginti duas amiserunt. Sed cum in Africam transissent, Clypeam, Africae civitatem in deditionem acceperunt. Consules usque ad Carthaginem processerunt multisque vastatis oppidis, Manlius victor Romam rediit, et viginti septem milia captivorum reduxit.
Eutropio: Breviarium, I, 21 (adaptado)

Nacemento da República Romana
Consules erant pro uno rege duo. Fuerunt igitur anno primo consules L. Iunius Brutus et Tarquinius Collatinus, maritus Lucretiae. Sed Tarquinius cum omni patrimonio suo ex urbe migravit. Fecit tamen bellum in urbem Romae rex Tarquinius qui expulsus erat.
Eutropio: Breviarium I, 9 (adaptado)

Creación do Senado
Romulus ex nomine suo civitatem Romam vocavit. Multitudinem finitimorum in civitatem recepit, centum ex senioribus legit et senatores nominavit propter senectutem. Uxores populus Romanus non habebat, invitavit ad spectaculum ludorum urbis Romae vicinas nationes atque virgines capit.
Eutropio: Breviarium I, 2 (adaptado)

Victoria naval nas Guerras Púnicas
Quinto anno Punici belli, Romani consules in mari pugnaverunt navibus rostratis. Consul Duillius bello Carthaginiensium ducem vicit, triginta et unam naves cepit. Scipio Corsicam et Sardiniam oppugnavit, tum multa milia captivorum ducit, triumphum egit.
Eutropio: Breviarium II, 20 (adaptado)

Camilo sofoca a rebelión de Veyes
Post viginti annos Veientani rebellaverunt. Dictator Furius Camillus primum Veientanos in pugna vincit deinde civitatem capit, antiquissimam Italiaeque ditissimam. Galli ad urbem a(b) Gallia venerunt, Romanos vincunt et urbem occupaverunt. Sed Camillus Gallos vicit et Romani Camillum secundum Romulum appellaverunt.
Eutropio: Breviarium I, 20 (adaptado)

Se queredes máis texto recoméndovos visitar esta dirección
Obra completa de Eutropio

Annum faustum

2009-01-05T02:08:00.000+01:00

Gracias, Fernando!

Aquis Querquennis

2008-12-06T19:42:00.000+01:00

Atraídos en gran medida polos recursos auríferos do Noroeste, a conquista romana desta parte da península marcou un antes e un despois no seu devir histórico, deixando unha fonda influenza que chegou ata a actualidade.
A lingua, o dereito e mesmo a configuración do territorio, entre outras cousas, quedaron impregnadas da pegada romana.
A Torre de Hércules é na actualidade unha referencia mundial por tratarse do único faro de orixe romana que permanece en activo. A Muralla de Lugo, unha liña defensiva construída cando os romanos comezaron a sentir a ameaza bárbara, é hoxe un emblema da cidade.
Aínda que todos os anos visitamos Lugo por ser o lugar, máis próximo á nosa localidade, onde hai pegadas da Romanización, Ourense é rica nestes restos, e debemos valorar a posibilidade de visitar esta provincia pola súa peculiaridade. As pegadas revélannos como os romanos chegaron ao Noroeste peninsular, de que maneira reorganizaron o territorio e trazaron toda unha rede de comunicacións, o xeito como explotaron, cunha tecnoloxía nunca vista ata o momento, os recursos minerais, os seus asentamentos militares, o legado cultural e artístico, entre outros aspectos.
A provincia de Ourense está salpicada, como dicimos, de restos arqueolóxicos de moi diversas épocas e modelada polas intervencións humanas ao longo dos séculos. Os castros son moi abondosos, case non hai población que non teña pegadas romanas, coma ocurre con Bande co seu asentamento de tipo militar chamado Aquis Querquennis, na rexión da Baixa Limia, no suroeste da provincia. Contan Plinio et alii que esta parte estaba habitada na antigüidade polo pobo prerromano dos Querquernni o que explicaría unha parte do seu nome. A outra parte deste termo latino dado ao asentamento militar é Aquis que fai referencia ao manantial de augas minero medicinais que brotan alí a unha temperatura que ronda os 48º C.
Os arqueólogos, despois de algo máis de trinta anos de investigacións interrumpidas, cóntannos que este achado está dividido en dúas partes, unha mansión viaria articulada entorno ao manantial das augas termais e un campamento militar nunha posición máis occidental, separados ambos por unha franxa duns douscentos metros. É o campamento militar o que está máis excavado, quedando os principia, cuartel xeral( órgano esencial da administración do campamento, espazos sagrados destinados ao culto e xustiza) totalmente ao descuberto. Tamén lográronse exhumar catro edificios, dous destinados a albergar as tropas, os horrea (celeiros) e o valetudinarium (hospital).
Todos estes restos arqueolóxicos merecen ser visitados e ofrécennos a posibilidade de continuar cara a Portugal por unha agrupación de miliarios que só se pode ver nesta aillada zona do Imperio. É unha importante porción da nosa riqueza patrimonial.

Agradezo ao periódico O SIL o monográfico adicado a Romanización en Ourense (Especial Nadal 2007) de onde tomamos información para elaborar este post.

Recoméndovos tamén este enlace onde J.M.Otero fai unha estupenda presentación sobre este lugar.

Neva

2008-12-03T23:44:00.000+01:00

O luns día 1 a miña vila aparecía deste xeito

Quero aproveitar este momento máxico que produce sempre o feito de nevar, o silencio que acompaña, para poñervos aquí algún vocabulario relacionado coa natureza e as súas manifestacións.
Así
terra,-ae: é a terra, elemento da natureza, planeta, mundo, rexión
tellus, tellur-is: a terra, considerada como un corpo celeste, símbolo de forza productora de carácter divino.
Estas dúas palabras son femininas, productivas.
sol-um,-i:o solo, o terreo.
hum-us,-i: a terra arada, aínda húmida.
ager, agr-i: o campo, en xeral. Ager publicus: terreo aptos para o cultivo de carácter público.
camp-us,-i: o campo, pero como extensión para cultivar.
arv-um,-i: o campo, o terreo cultivado.
rus,rur-is: o campo, por oposición á cidade.
prat-um, -i: a apradella.
mon-s, mont-is: o monte
coll-is,-is: o outeiro, o cotarelo.
vall-is,-is: o val.
silv-a,-ae: a fraga.
luc-us, -i: a fraga sagrada. Un claro da fraga.
planiti-es,-ei: a chaira.
fruct-us, -us: o froito.
frug-es, -um: os froitos da terra, en xeral.
aqu-a, -ae: a auga
und-a, -ae: a onda.
fluct-us, -us: onda, a auga en movemento.
mar-e, -is: o mar.
pont-us, -i: a mar, é un termo usado case exclusivamente en poesía.
litus, litor-is: a costa, a praia.
or-a, -ae: a beira, a beiramar.
rip-a, -ae: ribeira, beira, terra próxima aos ríos.
sin-us, -us: golfo, enseada.
gurge-s, gurgit-is: remuiño.
flumen, flumin-is: río.
fluvi-us,-i: río.
amn-is,-is: río, termo poético.
riv-us,-i: regato, regueiro.
torren-s, torrent-is: torrente, corrente forte de auga de carácter accidental.
lac-us, -us: lago.
palu-s, palud-is: lagoa.
fon-s, font-is: fonte.
pluvi-a, -ae: choiva.
imber, imbr-is: a choiva, a borrasca, vento e choiva, especialmente no mar.
ros, ror-is: orballo, rosada.
nub-es,-is: nube
tonitr-u,-us: o trono
fulmen, fulmin-is: o lóstrego, alustro, relámpago, descarga eléctrica que se produce nunha treboada.
grando, grandin-is: a sarabia.
nix, niv-is: a neve.
gel-u,-us: o xeo.
frigus, frigor-is: o frío.
aest-us,-us: o ardor, a calor do sol.
calor, calor-is: a calor, en xeral.
procell-a, -ae: tempestade, vendaval, treboada.
vent-us, -us: o vento
aur-a,-ae: brisa, airexa.
aër, aër-is: o aire.
Outro día podemos poñer máis, incluso expresións que teñan na súa formación algúns destes elementos.
Podíades aportarme tamén palabras, en galego ou castelén, derivadas destas formas latinas. Que vos parece?

Unha interesante ferramenta educativa

2008-11-26T19:16:00.000+01:00

O buscador de Internet Google presentou hai uns días, un novo programa que permitirá viaxar e descubrir a Roma Imperial grazas a unha nova capa incluída na aplicación Google Earth. Agora é posible pasear polas rúas empedradas do Foro Romano, visitar o circo Máximo ou o Coliseo en todo o seu esplendor. O proxecto Roma Renace foi desenvolvido polas universidades estadounidenses de Virginia e California, en colaboración coa Politécnica de Milán. En total, o paseo virtual pola capital do Imperio Romano, permite visualizar 6700 edificios, once deles tamén desde o interior como o Tabularium ou o Templo de Vesta, que están acompañados por textos explicativos.

Traducido de El País e grazas a Mesturas.

O último día de Pompeia

2008-11-24T01:11:00.000+01:00

O derradeiro día dunhas cidades arrasadas polo Vesubio:Herculano, Pompeia,... axúdanos a coñecer mellor a realidade do cotidiano dunha cidade "romana" do século I, tendo en conta que a explosión prodúcese o 24 de agosto do ano 79. E todo isto gracias aos científicos que levan, moitos deles, una morea de anos traballando. A BBC elaborou un documental a partir do film "El último día de Pompeya"que podemos ver en Youtube.

Limos hai uns días na prensa:
Un museo virtual revive as cidades de Pompeia e Herculano
Unha cámara de descompresión virtual transporta á antiga área napolitana antes da erupción.

Italia conta dende hai unhas semanas cun museo virtual que revive as cidades de Pompeia e Herculano, sepultadas polo Vesubio no ano 79. Segundo os seus creadores, é unha verdadeira cámara de descompresión temporal e virtual que transporta ao visitante á antiga área napolitana antes da histórica erupción. Todo o museo é xestionado por un único software que, a partir da identidade dos visitantes, recoñecidos a través dun identificador electrónico que recolle a súa idade, sexo e nacionalidade, controla as máis de 70 instalacións e o ambente xeral, de modo que estas se reconfiguran cambiando o idioma e ás veces o contido.

O Museo Arqueolóxico Virtual (MAV) é un museo único en Italia, situado a escasos douscentos metros das ruinas de Herculano, cidade romana sepultada pola erupción do Vesubio do ano 79, narrada por Plinio.

O MAV é pioneiro no mundo na intención de mergullar ao visitante nunha experiencia exclusivamente virtual -sin o apoio de pezas arqueolóxicas- para percorrer e revivir non só as cidades de Pompeia e Herculano, senón todos os asentamentos antiguos da Campania, na época do Imperio Romano, mediante infografía, multimedia e realidade virtual, con sistemas de visualización de última xeración, nunha experiencia “narrativa e interactivamente guiada”, de instalación en instalación, e no propio idioma do visitante. Aquí reside a súa orixinalidade.

Sen dubida este orixinal plantexamento débese a dous persoeiros decisivos que produciron o gran suceso para a cultura italiana e a museoloxía arqueolóxica europea. Trátase do director do MAV, Valter Ferrara, que impulsou durante tres anos este proxecto e de Gaetano Capasso, presidente de Capware, que ideou e proxectou o MAV, utilizando o virtual para xerar unha experiencia real de inmersión histórica, didáctica, divertida e sorprendente. Toda a tecnoloxía multimedia, en moitos casos debidamente ocultada ou integrada na escenografía, está orientada a axudar aos visitantes a iniciar unha viaxe no espazo e o tempo sin sair do propio museo.

Curso de Chiron

2008-11-23T22:31:00.000+01:00

Esta fin de semana estiven en Compostela participando dun curso de postgrado que se titula CHIRON 2.0: CLÁSICAS NA AULA.

Este curso foi aprobado no marco da Sección de Posgrao, Terceiro Ciclo e Formación Continua da USC.

Supoño que con este título, xa nos vos teño que contar de que vai. Pois si, acertastes. Un pouco de todo, blogs,wikis... xa que a irrupción das TIC no ensino está revolucionando os procedementos de moitos profesores. Entre eles, nós os de clásicas (Latín, Grego, Cultura Clásica) que queremos aprender máis sobre novas ferramentas coas que elaborar, organizar e compartir recursos educativos.

Hai ano e medio xurdiu CHIRON, un proxecto de traballo colaborativo formado por profesores de clásicas de diferentes puntos do Estado, que representa un exemplo da chamada web 2.0. Basicamente está alumada polo espíritu de compartir.

Dado que a súa implantación foi rápida e demostrou a súa eficacia para animar, motivar e proporcionar ferramentas ao profesorado, decidiron desenvolver un curso dedicado nun primeiro momento ao coñecemento de CHIRON, non só para mostrar como pode un profesor valerse destes recursos senón tamén para ensinar como pode colaborar no proxecto aportando os recursos propios. Estamos a falar do Planeta de blogs Clásicos, da wiki de recursos, do marcador social, do calendario de eventos, da galería de imaxes, de vídeos e de presentacións, do blog de reseñas bibliográficas, do Foro, do Chat.
Este curso pretende tamén a integración das TIC nas aulas de clásicas. Así participaron varios dos seus creadores, que nos explicaron as características e a versatilidade de CHIRON, e como podemos aplicar esas ferramentas na nosa tarea docente diaria: os blogs, as wikis e o seu aproveitamento didáctico e as Aulas Virtuais: E-learning e Moodle.

Aproveito tamén para explicarvos quen é Χείρων-Chiron. Na mitoloxía grega é o máis prudente e afable dos centauros, fillo de Cronos e a oceánida Filira, famoso polo seu coñecemento das artes e polo maxisterio que exerceu sobre numerosos heroes, coma Hércules, Jasón, Peleo e Aquiles. Dín que moraba no Monte Pelión e que foi ferido de morte por unha frecha envelenada coa sangue da hidra de Lerna, que Hércules disparou involuntariamente. A ferida causoulle tales sufrimentos que renunciou á inmortalidade en favor de Prometeo. Zeus colocouno no Zodiaco, onde representa a constelación de Saxitario.

A imaxe que vedes a dereita é o logo desta asociación de profes. Nela podedes ver as características físicas deste persoeiro da mitoloxía.